Coaching en counseling voor onderwijsgevenden

Elke zichzelf respecterende school zorgt dat (nieuwe) docenten begeleid worden op pedagogisch-didactisch gebied. Daarbij spelen vragen als: hoe houd ik orde, hoe verdeel ik mijn aandacht over alle leerlingen in de klas, hoe bereid ik mijn les voor, hoe zorg ik ervoor dat ik consequent ben, maar niet rigide?

Tijdens de opleiding loopt de docent stage, vervolgens is hij lio en daarna staat hij als starter voor de klas. In de meeste gevallen is de hulp van de coach in de klas of de schoolpracticumdocent voldoende om hem op gang te helpen, tips te geven en zijn weg te leren vinden. Maar soms staan dieperliggende obstakels een soepele aanpassing aan het onderwijs geven in de weg.

Het veranderingsmodel van Bateson onderscheidt zes niveaus voor de behoefte aan verandering.

De logische niveaus van Gregory Bateson
Uit: Steps to an Ecology of mind Deel III

Veranderingsbehoeften kunnen zich ook op een lager niveau voordoen dan dat van omgeving, gedrag en vaardigheden. Denk hierbij aan docenten die last hebben van faalangst, extreem perfectionisme en/of onvermogen maatregelen die ze aankondigen ook werkelijk door te voeren. Daar kunnen ideeën onder liggen als: “Het is nooit helemaal goed”, “Ik kan het niet en ik zal het ook nooit leren”, of “Als ik de aangekondigde straf ook geef, vinden de leerlingen me niet meer aardig.” Dergelijke ideeën hebben te maken met hun overtuigingen of met wie zij zijn en hoe zij hun plek in het leven en in hun werk gestalte willen geven. Ze kunnen diep in hun verankerd zijn en hun behoorlijk belemmeren bij het adequaat uitvoeren van hun werk in de klas en de begeleiding van de individuele leerling.

Veranderingsbehoeften op deze niveaus vragen om deskundige interventies. De begeleiding van de coach in de klas of de schoolpracticumdocent is daarbij vaak niet voldoende. Ze hebben te maken met wie men ten diepste is, hoe men zo geworden is en aan wie men trouw is door de dingen te doen die men doet en zoals men ze doet.

Starters en langer zittende docenten die tegen dit soort problemen aanlopen, begeleid ik bij het opsporen van de oorsprong van hun probleem. Vaak komen we dan terecht bij overlevingsstrategieën die ooit functioneel waren, maar dat nu niet meer zijn. Die hun nu zelfs belemmeren in hun functioneren.

Dit onder ogen zien is een eerste stap naar verandering. Het inoefenen van meer adequate gedragingen is de volgende. Daarbij is de begeleiding van een coach/supervisor/therapeut een onmisbare factor. Het veranderen van gedrag dat in vele jaren van zijn leven is ingeslepen en dat gebaseerd is op oude overtuigingen en deel uitmaakt van iemands identiteit, is een moeilijke en soms pijnlijke klus.

Het is dan goed om ondersteund te worden door iemand die verdacht is op de valkuilen, de cliënt erop attent kan maken en hem kan helpen bij het zoeken van meer passende alternatieven.

© 2009 Ereprijs training en coaching
laatste wijziging: 10 juni 2009